Euskadi
La voz griega PROSOPON designa la máscara con la que el
actor cubría su rostro en las representaciones teatrales.
El teatro, integrado en la vida colectiva, era para el griego un
diálogo permanente consigo mismo en la sustantividad poética
del monólogo. Interpretar es el arte de superar lo personal,
de fingir ser otro recreando una realidad vivida con conflictos.
Teatro tiene su origen etimológico en θεμη 'ver', lugar
para ver y para verse, a imagen de un ojo colectivo que está
ahí y que se dirige al qevs, al dios, a lo luminoso. El Ανθροπωs
es el único ser capaz de verterse hacia la transcendencia
ética, estética, religiosa y cultural.
El teatro para el griego era el escudo que, como a Perseo, le
protege para acercarse a los temas vitales y cotidianos. El espectador,
que contempla situaciones que pueden reflejar aspectos de su propia
vida, siente una transferencia simbólica, una catarsis que
le permite liberar sensaciones y situaciones personalmente conflictivas
y disfrutar de otras con finalidad más lúdica.
El actor al desempeñar su papel en el teatro, cubre su
rostro con la máscara, PROSOPON, porque en el Theatrum vitae
humanae, todos nos ponemos la máscara, el disfraz para interpreta
nuestro papel.
Cuando Nietzsche afirma en El origen de la tragedia que "el
encanto de la metamorfosis es condición previa de todo arte
dramático", está afirmando que el teatro consiste
en tomar una apariencia distinta de la que se posee. La máscara,
PROSOPON, permite ocultar una realidad para mostrar otra a los demás
y posibilita que en ella, en la máscara, resuene la voz íntima
del "personaje", consciente de su mismidad, de su ser
concreto y real, de su propia dimensión óntica.
Prosopon
PROSOPON hitz grekoak aktoreak antzerkiko antzezpenetan aurpegia
estaltzeko erabiltzen zuen mozorroa izendatzen du. Antzerkia, taldearen
bizimoduan txertaturik, bakarrizketaren funts poetikoan bideratzen
zen bere buruarekiko elkarrizketa etengabea zen grekoarentzat. Interpretatzea
maila pertsonala gainditzearen antzea da, beste bat izateko itxurak
egitearen antzea, gatazkan bizituriko errealitate bat birsortuz.
Teatro hitzak "ikusi" esan nahi duen qeomh hitz grekoan
du jatorria, hau da, ikusteko eta ikusia izateko lekua da, hortxe
dagoen eta qevs, jainkoarengana, argitasunera, zuzentzen den begi
kolektibo baten modura. Anqropvs da transzendentzia etiko, estetiko,
erlijioso eta kulturalerantz isurtzeko gaitasuna duen izaki bakarra.
Antzerkia grekoarentzat, bizitzako gai nagusietara eta eguneroko
gaietara hurbiltzerakoan, babesten zuen ezkutua zen, Perseo bezala.
Ikusleak, bere bizitzako alderdiak isla ditzaketen egoerak ikusten
dituelarik, transferentzia sinboliko bat sentitzen du, katarsi bat,
eta katarsi horren bidez berarentzat gatazka sorburu diren sentsazioak
eta egoerak askatuko ditu, eta helburu ludikoagoa duten beste batzuez
gozatu ahal izango du.
Antzezleak, antzerkian bere papera betetzean, mozorroarekin, PROSOPONarekin
estaltzen du aurpegia, zeren Theatrum vitae humanae honetan, denok
janzten baitugu mozorroa, nork bere papera interpretatzeko behar
duguna.
Nietzschek, bere Tragediaren jatorria lanean, "metamorfosiaren
lilura da antze dramatiko ororen lehen baldintza" dioenean,
daukagunaren bestelako itxura hartzean datzala antzerkia esaten
du. Mozorroak, PROSOPON horrek, errealitate bat ezkutatzen laguntzen
digu, gainerakoei beste bat erakusteko, eta horri esker, hartan,
mozorroan, "pertsonaiaren" ahots intimoaren oihartzuna
entzun daiteke, bere izatasunaren, bere izate konkretu eta errealaren,
bere dimentsio ontikoaren jakitun.
|